Bu içerik yalnızca Sağlık Bilimleri Temel Alanı (Tablo 10) doçentlik başvuruları içindir. Diğer temel alanlarda tanım, puan ve şartlar farklıdır.
Akademik Not
Madde 1'in a bendinde puan, derginin yayın yılındaki JCR çeyreğine göre belirlenir: Q1=30, Q2=20, Q3=15, Q4=10. Çeyreğin tek geçerli kaynağının Web of Science (JCR) olduğu, SCImago'nun ÜAK değerlendirmesinde esas alınmadığı belirtilmektedir. ESCI ile Scopus tek bent ve tek puan (10) olarak değerlendirilir. Sağlık Bilimlerinde derleme türü makalenin ise puanlanmadığı (0 puan) ifade edilir.
Uluslararası makale, doçentlik puanının ana taşıyıcısı ve zorunlu şartların kalbidir. Bu yazıda Madde 1'in bentlerini, Q çeyreğinin doğru kaynağını ve sahada en sık karıştırılan tür/indeks ayrımlarını sırasıyla ele alıyoruz. Tüm maddelerin birim puan tablosunu ana doçentlik rehberinde bulabilirsiniz.
Madde 1 Bentleri
Tezden üretilmemiş olmak kaydıyla bentler genel hatlarıyla şöyle sıralanır: 1a SCIE/SSCI — Q1=30, Q2=20, Q3=15, Q4=10; 1b AHCI=20; 1c ESCI veya Scopus=10; 1d diğer uluslararası indeksler=5; 1e a–d kapsamındaki bir dergide editöre mektup, araştırma notu, özet ya da kitap kritiği=3; 1f yalnızca SCIE/SSCI dergisinde yayımlanmış vaka takdimi=5. Maddenin tavanı bulunmaz; buna karşılık zorunlu şartların yalnızca a bendine bağlandığını zorunlu şartlar yazısında ele alıyoruz.
Q Çeyreği: Doğru Kaynak ve Doğru Yıl
Burada iki ayrı soruyu birbirinden ayırmakta yarar var. Hangi kaynak? Tek geçerli kaynağın Web of Science Journal Citation Reports (JCR) olduğu, Tablo 10 dipnotunda çeyreğin "Journal Impact Factor Quartile" olarak tanımlandığı belirtilir. SCImago (SJR) ise farklı bir veri tabanıdır, farklı çeyrekler üretir ve bu değerlendirmede esas alınmaz. Hangi yıl? Makalenin yayımlandığı yıldaki JCR değerinin esas alındığı; başvurudan sonra derginin çeyreği değişse dahi adayın bundan sorumlu tutulmadığı ifade edilir. Örneğin 2021'de Q2 olan bir dergideki makaleniz, dergi bugün Q3'e düşmüş olsa bile 20 puan üzerinden değerlendirilir.
Uyarı
Master Journal List ile JCR'ı birbirine karıştırmamak gerekir: Master List derginin hangi indekste tarandığını (SCIE/ESCI…) gösterir, yani bendinizi belirler; JCR ise çeyreği verir, yani puanınızı. "ESCI" görünen bir dergi 1c kapsamındadır ve çeyreği sorulmaz; "SCIE" görünen bir dergide ise yayın yılının JCR çeyreğine bakılır.
ESCI ve Scopus: Tek Bent, Tek Puan
İkisi mevzuatta tek bent (1c) altında toplanır ve aynı puanı (10) verir. "ESCI daha değerlidir" ya da "Scopus ayrı bir bentten sayılır" yönündeki yaygın kanının güncel tabloda bir karşılığı görünmemektedir. Derginiz yalnız Scopus'ta ya da yalnız ESCI'de taransa da sonuç değişmez; ikisinde birden taranması da ek puan getirmez. Bu bentteki yayınların, Madde 1'in zorunlu şartına (3 başlıca-yazar 1a makalesi + 40 puan) sayı yönünden katkı vermediğini hatırda tutmakta yarar var.
Derleme Makale: Sıfır Puan
Sağlık Bilimleri Temel Alanında derleme türündeki makalelerin hiçbir bentte puanlanmadığı; Tablo 10'un puanladığı türlerin özgün makale, e bendi kapsamındaki türler ve vaka takdimi olduğu belirtilir. Burada belirleyici olanın derginin makaleye verdiği tür etiketi olduğu anlaşılmaktadır: "Review" kategorisinde yayımlanmış sistematik derleme ve meta-analizler bu çerçevede derleme hükmünde değerlendirilir ve 0 puan alır. Derleme yayınlarınız eser listesinde yer almaya devam eder, jürinin nitelik değerlendirmesine ve Madde 5 atıflarına katkı verebilir; ancak doğrudan puan üretmez. Derginin "Original Article" olarak sınıflandırdığı bir meta-analizde durumun mevzuatta açıkça düzenlenmediği görülür; bu istisnai kurguda, beyandan önce ÜAK'tan teyit alınması yerinde olur.
Vaka Takdimi: Yalnız SCIE/SSCI'de Puanlı
f bendi, vaka takdimini yalnızca a bendi kapsamındaki (SCIE/SSCI) dergiler için 5 puanla tanımlar. ESCI/Scopus dergideki bir vaka takdiminin f bendine giremediği (c bendinin "makale" aradığı) ve sonucun 0 puan olduğu; aynı biçimde diğer indeks (1d) dergilerindeki vaka takdimlerinin de puanlanmadığı anlaşılmaktadır. AHCI dergisindeki vaka takdimi ise her iki bendin de açık kapsamı dışında kalan bir gri alan gibi görünmektedir; bu nedenle söz konusu yayını zorunlu şart taşıyıcısı olarak konumlandırmadan önce yazılı teyit alınması daha güvenli bir yol olur.
Dergi Sonradan İndeksten Düşerse
Esas olanın derginin yayım tarihindeki dizin durumu olduğu; başvurudan sonra sayının askıya alınması ya da derginin dizinden çıkarılması hâlinde adayın sorumlu tutulmadığı belirtilir. Burada kritik nokta, yayım anındaki durumu belgeleyebilmektir: yayın yılına ait Master List/JCR kaydının ekran görüntüsünü saklamak, olası bir tartışmada işinizi kolaylaştırabilir. Yayım tarihinde dergi zaten dizin dışındaysa bu korumanın işlemediğini de hatırda tutmak gerekir; koruma, yalnızca sonradan değişen durumlara karşıdır.
Ücretli Q4 ve Şaibeli Dergi Sınırı
Yayın yapmayı düşündüğünüz SCIE/SSCI dergi Q4 ise ve ücret talep ediyorsa, YÖK Genel Kurulu'nun 30.12.2021 tarihli kararı çerçevesinde şaibeli sayılma riskinin doğabileceği; bu tür yayınların beyannamede kullanılamayabileceği belirtilir. Q1–Q3 dergilerde ücret talebinin tek başına bu sonucu doğurmadığı ifade edilir. Konunun ayrıntılı karar ağacını ilerleyen kılavuzlarda ele alıyoruz.
Madde 1 ve çeyreklik tanımının resmî metni için ÜAK; indeks ve çeyreklik doğrulaması için Web of Science Master Journal List ve JCR kaynaklarına başvurabilirsiniz.
Akademik kariyerinizde yanınızdayız
Bilimsel yayın ve istatistik süreçlerinde, deneyimimizle yol arkadaşınız olmaktan memnuniyet duyarız.
İletişime Geç