Ana içeriğe geç
Model İstatistik

Şaibeli Dergi ve Doçentlik: Ölçüt, İstisnalar ve Beyanname (Sağlık Bilimleri)

Doçentlikte şaibeli/yağmacı dergi ölçütü: YÖK 2021.18.643, yalnız Q4 + ücret koşulu, birlikte aranan üç şart ve şaibeli yayının beyanname ile eser listesindeki yeri.

Türkiye AkademikGökhan Karakoç7 Temmuz 20268 dkGüncelleme: 3 Kasım 2026
doçentliksağlık bilimlerişaibeli dergiyağmacı dergiYÖK 2021.18.643beyanname
Şaibeli dergi ölçütü — YÖK 2021.18.643: risk yalnız Web of Science Q4 ve ücret birlikteyse; birlikte aranan üç şart; sonuç eser listesinde kalır, beyannamede kullanılamaz
Şaibeli dergi ölçütü ve şaibeli yayının beyanname/eser listesindeki yeri — YÖK GK 2021.18.643
Kapsam:Sağlık Bilimleri / Tablo 10Güncel: 2026 Mart

Bu içerik yalnızca Sağlık Bilimleri Temel Alanı (Tablo 10) doçentlik başvuruları içindir. Diğer temel alanlarda tanım, puan ve şartlar farklıdır.

Akademik Not

"Şaibeli dergi" konusunda sahada dolaşan iki kanı da yanlıştır. Ne "ücretli dergi = riskli dergi" doğrudur ne de "şaibeli yayın etik ihlaldir". Ölçüt tek bir resmî karara dayanır; kararın sonuçları da sınırlıdır.

Şaibeli (yaygın adıyla yağmacı) dergi konusu, doçentlik dosyalarında gereksiz kaygıya yol açabiliyor. Oysa değerlendirmenin dayanağı internetteki listeler değil, tek bir resmî karardır; bu kararın kapsamı da dar ve nettir. Genel puan sistemini ana doçentlik rehberinde bulabilirsiniz.

Tek Ölçüt: YÖK Genel Kurulu Kararı

Şaibeli sayılmanın dayanağı, YÖK Genel Kurulunun 30.12.2021 tarih ve 2021.18.643 sayılı kararıdır. Karara göre şaibeli sayılma riski yalnızca Web of Science Q4 dergileri için söz konusudur; bu risk iki koşulun birlikte bulunmasını gerektirir. Bu koşullar derginin Q4 olması ve editöryal/basım sürecinde ücret (APC/EPC) talep etmesidir. İnternette dolaşan yağmacı dergi listeleri (Beall's List ve benzerleri) ÜAK değerlendirmesinin dayanağı değildir; tek geçerli çerçeve bu karardır.

Q1–Q3 Dergiler Kapsam Dışı

Karar metni açıktır; Web of Science'ta Q1, Q2 ve Q3 sınıfındaki dergiler, ücret talep edip etmediklerine bakılmaksızın şaibeli kabul edilmez. Bu katmanda APC ödemiş olmak bir yayını şaibeli hâle getirmez. "Ücretli dergi = riskli dergi" genellemesi bu nedenle yanlıştır; ücret yalnızca Q4 katmanında bir anlam taşır. Dergi çeyrekliğinin (Q) nereden okunacağını ve bendinizi belirleyen indeks kontrolünü uluslararası makale puanları yazısında ele alıyoruz.

Ücretli Q4'te Birlikte Aranan Üç Şart

Bir dergi Q4 ve ücretli olsa bile, karar metnindeki üç özelliği birlikte taşıyorsa kapsam dışında kalır. Karar bu özellikleri tek bir cümlede, "ve" ile "olup" bağlaçlarıyla birbirine bağlayarak sayar:

  1. Derginin, yalnızca ilgili bilim alanı mensuplarının üye olabildiği bir branş derneğinin, üniversitenin, enstitünün veya bilimsel bir kurumun yayın organı olması,
  2. Derginin 2010 yılı öncesinden itibaren yayımlanmakta olması,
  3. Derginin abone usulüyle çalışması.

Üç şart birlikte aranır; biri eksikse dergi kapsam dışına çıkmaz. Karar, seçenek sunmak istediği yerde bunu açıkça yazmıştır; nitekim aynı cümlede kurum türleri sayılırken "branş derneğinin, üniversitenin, enstitünün veya bilimsel bir kurumun" denerek "veya" kullanılmıştır. Üç şart arasında ise "veya" geçmez. Ücret talep etmeyen Q4 dergiler bu şartlara hiç ihtiyaç duymadan zaten geçerlidir.

Şaibeli Yayın "Yok Sayılmaz", Ama Puanlanmaz

Şaibeli kapsamına giren bir yayın tamamen ortadan kaldırılmaz; kural ikilidir. Bu yayınlar yayın tarihine bakılmaksızın özgeçmiş ve eserler listesine eklenir, ancak beyannamede, yani puanlamada yer alamaz. Böylece yayın görünür kalır ama puan üretmez.

Uyarı

Şaibeli bir yayını eser listesinden gizlemek çözüm değildir. Doçentlik Yönetmeliği, adayın özgeçmiş ve eserler listesinde tüm akademik çalışmalarını belirtmesini zorunlu kılar; eksik liste, "yanlış veya yanıltıcı beyan" kapsamında değerlendirilebilir. Puan getirmeyen bir yayını listeden çıkarmak, getirmeyeceği puandan çok daha ağır bir sürece kapı açabilir. Doğru yol, yayını listeye eklemek ama beyannameye eklememektir.

Üç Şartın İspatı: Mevzuatın Sustuğu Alan

Karar, üç şartın ölçütünü belirtir; bunların nasıl ispatlanacağını ise düzenlemez. Üç şart birlikte arandığı için her birini ayrı ayrı belgelemek gerekir. Örneğin "2010 öncesinden beri yayımlanma" ölçütünün belgelenmesi için resmî bir usul tanımlanmamıştır; pratikte derginin arşiv sayfası, ISSN Portal kaydı ve indeks arşivlerindeki en eski kayıt birlikte kullanılır. Ölçüt, derginin yayın hayatına başlama yılıdır; yayıncı kuruluşun kuruluş tarihi değildir. Benzer biçimde "abone usulü" ve hibrit dergilerin durumu için karar metni ayrıntılı bir tanım vermez. Bu tür sınır durumlarında güvenli yol, kanıtı (ekran görüntüsü, künye sayfası) dosyalamak ve tereddüt hâlinde ÜAK'a yazılı teyit için başvurmaktır; bu noktalarda bağlayıcı bir düzenleme bulunmadığını akılda tutmakta yarar vardır.

Dosya Planında Şaibeli Yayın

Pratikte, şaibeli kapsamda olduğunu tespit ettiğiniz bir yayın zorunlu şart ve puan hesabının tamamen dışında kalır; eser listenizde ise yer almaya devam eder. Yayının hangi katmanda olduğunu belirlerken indeks ve çeyreklik kontrolünü beyanname öncesinde yapmak, sonradan düzeltmeye göre çok daha güvenlidir. Beyanname aşamasındaki kontrol akışını DBS beyanname rehberinde bulabilirsiniz.

Hedef derginin indeks kaydını ve risk göstergelerini gönderimden önce kontrol etmek için yağmacı dergi taraması sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Şaibeli dergi ölçütünün resmî metni için ÜAK ve ilgili YÖK Genel Kurulu kararını esas almanız gerekir.

Sağlık Bilimleri doçentlik puanınızı ücretsiz hesaplayabilirsiniz

Puan hesaplama aracı, ÜAK Tablo 10 kriterlerine göre yayın ve etkinliklerinizin tahmini puanını gösterir; hesap açmak gerekmez.

Ücretsiz puan hesapla

Sıkça Sorulan Sorular

Şaibeli sayılma riski yalnızca Web of Science Q4 dergileri için vardır; bu risk iki koşulun birlikte bulunmasını gerektirir. Bu koşullar derginin Q4 olması ve editöryal/basım sürecinde ücret (APC/EPC) talep etmesidir. Ölçüt, YÖK Genel Kurulunun 30.12.2021 tarih ve 2021.18.643 sayılı kararıdır; internetteki listeler bu ölçütün yerini tutmaz.
Sayılmaz. Karar metnine göre Web of Science'ta Q1, Q2 ve Q3 sınıfındaki dergiler, ücret talep edip etmediklerine bakılmaksızın şaibeli kabul edilmez. Ücret yalnızca Q4 katmanında bir anlam taşır; 'ücretli dergi = riskli dergi' genellemesi doğru değildir.
Geçerli değildir. İnternette dolaşan yağmacı dergi listeleri ÜAK değerlendirmesinin dayanağı olarak kullanılmaz. Tek geçerli çerçeve, YÖK Genel Kurulunun 2021.18.643 sayılı kararıdır.
Tamamen yok sayılmaz. Şaibeli kapsamındaki bir yayın, yayın tarihine bakılmaksızın özgeçmiş ve eserler listesine eklenir, ancak beyannamede (puanlamada) yer alamaz. Yayın görünür kalır, puan üretmez. Listeden çıkarmak ise eksik beyan riskine kapı açabildiğinden doğru yol, listeye eklemek ama beyannameye eklememektir.
Karar metni üç şartı birlikte arar: (1) derginin yalnızca ilgili bilim alanı mensuplarının üye olabildiği bir branş derneği, üniversite, enstitü veya bilimsel kurumun yayın organı olması; (2) derginin 2010 yılı öncesinden itibaren yayımlanmakta olması; (3) derginin abone usulüyle çalışması. Bu üç özellik karar metninde "ve" ile "olup" bağlaçlarıyla bağlanmıştır; biri tek başına yeterli değildir.
AraWhatsApp