ORCID Profili Oluşturma ve Yayın Bağlama

Aynı ada sahip onlarca araştırmacı, evlilik sonrası değişen soyadları, uluslararası dergilerde düşen Türkçe karakterler (Çalışkan → Caliskan) ve kurum geçişleri — bir araştırmacının yayınlarını yalnızca adına güvenerek izlemeyi neredeyse imkânsız kılıyor. ORCID (Open Researcher and Contributor ID) bu belirsizliği, 16 haneli benzersiz bir kimlik numarasıyla ortadan kaldırıyor: ad ne olursa olsun numara sabit kalıyor.

Bugün birçok dergi gönderim sürecinde ORCID'i zorunlu alan hâline getirdi; profili olmayan araştırmacı başvuruyu tamamlayamıyor. Bu yazı ORCID kimliğini oluşturmayı, yayınları profile bağlamayı ve profili güncel tutmayı adım adım ele alıyor.

ORCID ne işe yarıyor?

ORCID'in çözdüğü sorunlar somut: Türkçe karakterlerin uluslararası dergilerde düşmesi (Çalışkan → Caliskan), evlilik sonrası soyadı değişikliği, aynı isimde birden fazla araştırmacı ve kurum geçişlerinde yayın takibinin kopması. 16 haneli numara (örneğin 0000-0002-1234-5678) bu değişkenlerden bağımsız olarak araştırmacıyı kalıcı biçimde tanımlıyor.

ORCID'i gönderim sürecine entegre eden dergi sayısı hızla artıyor; Nature, Science, PLOS, BMJ ve The Lancet gibi büyük yayınevleri ORCID'i zorunlu kılıyor. Profil yoksa başvuru çoğu zaman tamamlanamıyor.

Profil nasıl oluşturuluyor?

Yayınlar profile nasıl bağlanıyor?

Profil oluşturulduktan sonra en önemli adım yayınların bağlanması. Üç temel yol var.

Crossref entegrasyonu: DOI kaydı olan tüm yayınlar için en hızlı yol. Profilde "Search & link" (ara ve bağla) seçeneğinden Crossref seçilerek yayınlar aranıyor ve tek tıkla ekleniyor.

Scopus entegrasyonu: Scopus Author ID ile Scopus'taki tüm yayınlar ORCID'e aktarılabiliyor. Çok sayıda yayını olan araştırmacılar için büyük kolaylık.

Elle ekleme: Ulusal dergiler, kitap bölümleri ve konferans bildirileri gibi Crossref veya Scopus'ta yer almayan yayınlar DOI, PMID veya ISBN ile tek tek ekleniyor. Bu yol emek istese de listeyi eksiksiz tutmanın tek yolu.

Türkiye'de bazı üniversiteler akademik bilgi sistemleri (AVESIS, AKSİS) üzerinden ORCID entegrasyonu sunuyor. Kurumun bu özelliği destekleyip desteklemediği akademik bilgi sistemi yönetiminden öğrenilebiliyor.

ORCID, ResearcherID ve Scopus Author ID nasıl ayrılıyor?

ResearcherID bir dönem Publons platformu üzerinden sunuluyordu; Publons 2023'te kapatıldı ve ResearcherID artık Web of Science yazar kayıtları içinde yer alıyor. En sağlam yaklaşım üç sistemi de kullanıp birbirine bağlamak: ORCID kalıcı ana kimlik olarak hizmet ederken ResearcherID ve Scopus Author ID kendi veritabanlarındaki verileri güncelliyor.

Dergi başvurularında ORCID ne sağlıyor?

ORCID'in gönderim sürecindeki faydaları somut: yazar bilgileri, kurum ve iletişim adresi gönderim formlarına otomatik çekiliyor; makale yayınlandığında profile otomatik ekleniyor ve profil kendiliğinden güncel kalıyor. Ortak yazarların ORCID'leri de başvuru sırasında girildiğinde yazar karışıklığı riski büyük ölçüde ortadan kalkıyor.

ORCID'i akademik kimliğin dijital çapası olarak konumlandırmak, onu Google Scholar profili, akademik CV ve akademik ağ ile birlikte tutarlı tutmayı gerektiriyor; dergi metriklerini yorumlarken de h-indeksi ve dergi metrikleri yazılarımız bağlamı tamamlıyor.

Model İstatistik olarak araştırmacı kimliğinin doğru kurulması ve profiller arası tutarlılığın korunmasında rehberlik ediyoruz; kimliğin sahibi araştırmacıdır, biz kurulum ve düzenli bakım aşamasında destek sağlarız.

Not: ORCID arayüzü, entegre dergi sayısı ve platform sahiplikleri zamanla değişebilir; güncel gereklilikler için orcid.org ve başvurulan derginin yazım kuralları esas alınır.

Kullanılan kaynaklar

• ORCID. What is ORCID? — Araştırmacı kimliği tanımı ve entegrasyonlar. orcid.org
• International Committee of Medical Journal Editors (ICMJE). Recommendations — ORCID önerisi. icmje.org
• Clarivate. ResearcherID ve Web of Science yazar kayıtları (Publons geçişi). clarivate.com