Makale gönderim sisteminde "ORCID ID" alanı zorunlu. Daha önce hiç oluşturulmamış. Alanı boş bırakmak mümkün değil, dergi kabul etmiyor. "Sonra hallederim" diye atlanan bu adım, başvuruyu doğrudan engelliyor.
Ya da şu senaryo: "Mehmet Yılmaz" ismiyle Web of Science'ta arama yapılıyor. Onlarca araştırmacı çıkıyor. Hangisi siz? Hakem, editör veya jüri üyesi bunu ayırt edemiyor. ORCID (Open Researcher and Contributor ID), 16 haneli benzersiz bir araştırmacı kimlik numarası atayarak bu karışıklığı ortadan kaldırıyor.
ORCID ne işe yarıyor?
ORCID'in çözdüğü sorunlar somut: Türkçe karakterlerin uluslararası dergilerde düşmesi (Çalışkan → Caliskan), evlilik sonrası soyadı değişikliği, aynı isimde birden fazla araştırmacı ve kurum geçişlerinde yayın takibinin kopması. 16 haneli numara (örneğin 0000-0002-1234-5678) bu değişkenlerden bağımsız olarak araştırmacıyı kalıcı biçimde tanımlıyor.
2024 itibarıyla ORCID'i başvuru sürecine entegre eden dergi sayısı 10.000'i aştı. Nature, Science, PLOS, BMJ, The Lancet gibi büyük yayınevleri ORCID'i zorunlu kılıyor. Profil yoksa başvuru tamamlanamıyor.
Profil oluşturma adımları
Yayın bağlama yöntemleri
Profil oluşturulduktan sonra en önemli adım yayınların bağlanması. Üç temel yol var:
Crossref entegrasyonu: DOI kaydı olan tüm yayınlar için en hızlı yol. Profilde "Search & link" seçeneğinden Crossref seçilerek yayınlar aranıyor ve tek tıkla ekleniyor.
Scopus entegrasyonu: Scopus Author ID ile Scopus'taki tüm yayınlar ORCID'e aktarılabiliyor. Çok sayıda yayını olan araştırmacılar için büyük kolaylık.
Manuel ekleme: Ulusal dergiler, kitap bölümleri ve konferans bildirileri gibi Crossref veya Scopus'ta yer almayan yayınlar DOI, PMID veya ISBN ile elle ekleniyor. Zahmetli ama gerekli.
Türkiye'de bazı üniversiteler akademik bilgi sistemleri (AVESIS, AKSİS) üzerinden ORCID entegrasyonu sunuyor. Kurumun bu özelliği destekleyip desteklemediği akademik bilgi sistemi yönetiminden öğrenilebilir.
ORCID, ResearcherID ve Scopus Author ID
| Özellik | ORCID | ResearcherID (Publons) | Scopus Author ID |
|---|---|---|---|
| Ücretsiz | Evet | Evet | Otomatik atanır |
| Kuruluş | ORCID Inc. (kâr amacı gütmeyen) | Clarivate | Elsevier |
| Kapsam | Tüm yayınlar | WoS yayınları | Scopus yayınları |
| Dergi şartı | Giderek artıyor | Nadir | Nadir |
En ideal yaklaşım üç sistemi de kullanmak ve birbirine bağlamak. ORCID ana kimlik olarak hizmet ederken ResearcherID ve Scopus Author ID kendi veritabanlarındaki verileri otomatik güncelliyor.
İpucu
ORCID profili oluşturmak 5-10 dakika sürüyor ama asıl değer düzenli güncellemede ortaya çıkıyor. Her yeni yayın, hibe veya kurum değişikliğinde profili güncellemek ve yılda en az bir kez yanlış atanmış yayınları kontrol etmek profilin güvenilirliğini koruyor.
Dergi başvurularında ORCID
ORCID'in gönderim sürecindeki pratik faydaları somut: yazar bilgileri, kurum ve iletişim adresi gönderim formlarına otomatik çekiliyor. Makale yayınlandığında profile otomatik ekleniyor, profil kendiliğinden güncel kalıyor. Ortak yazarların ORCID'leri de başvuru sırasında girildiğinde yazar karışıklığı riski sıfıra iniyor.
Google Scholar profil yönetimi rehberimizde atıf takibi, h-indeksi stratejileri yazımızda akademik metrikler, akademik CV hazırlama rehberimizde yayın listesi düzenleme ele alınıyor. Model İstatistik olarak araştırmacılara yayın sürecinin her aşamasında rehberlik sağlıyoruz.