Minor revision kararı, bir makalenin kabule en yakın olduğu aşamadır; ama bu yakınlık aynı zamanda en sık hafife alınan tehlikedir. "Neredeyse kabul" rahatlığıyla eleştiriler yüzeysel karşılandığında, editör "The reviewers are not satisfied with your revisions" yanıtıyla makaleyi geri gönderebiliyor.
Minor revizyonda da son karar editörün; hakem taleplerine eksiksiz yanıt vermek yeni bir revizyon turu ihtimalini azaltır, hafife almak ise gereksiz bir ret riskini doğurur. Farkı, her yorumun ne kadar ciddiye alındığı belirliyor.
Minor revision gerçekte ne demek?
Minor revizyon, editörün "makale yayın sürecinde son aşamaya yakın, birkaç küçük düzeltme gerekli" mesajı. Major revizyondan temel farkı, yapısal değişiklik beklenmemesi. Ek analiz, yeni veri toplama ya da çalışma tasarımı değişikliği genellikle minor revizyon kapsamında istenmez.
Ama "minor" kelimesi aldatıcı olabiliyor. Deneyimimizde editörün minor dediği bir revizyon bazen on beş yirmi madde içerebiliyor; maddeler tek tek küçük ama toplamda ciddi bir iş yükü. Her maddenin dikkatli karşılanması gerekiyor.
Ret bu aşamada da görülebiliyor; eleştirilerin yüzeysel karşılanması bu riski artırıyor.
En sık düşülen tuzak: hafife almak
Minor revizyon yaklaşımları
Riskli yaklaşım
- ✗Hızlıca birkaç kelime değiştirmek
- ✗Yanıt mektubunu bir paragrafta geçiştirmek
- ✗Bazı küçük yorumları atlamak
- ✗Değişiklik takibi kullanmamak
Güvenli yaklaşım
- ✓Her eleştiriyi major revizyon ciddiyetiyle ele almak
- ✓Madde madde (point-by-point) yanıt mektubu yazmak
- ✓Her yoruma tek tek yanıt vermek
- ✓Tüm değişiklikleri görünür şekilde işaretlemek
Hakemin "minor" dediği noktayı atlamak, "bu önemsiz" diye düşünüp yanıtsız bırakmak en tehlikeli hata. Hakem kendi yorumunu önemsiz görmüyor; her yorum bir yanıt bekliyor. "Thank you, corrected (page 5, line 12)" bile yeterli; hakemlerin sık şikâyeti, bazı noktaların hiç yanıtlanmaması (Noble, 2017).
Süre yönetimi
Minor revizyonun süresini dergi belirliyor; bazı dergilerde bu süre yalnız iki hafta. Karar mektubundaki tarih esas alınıyor ve süre kısa olabildiğinden hızlı başlamak önemli.
İlk gün tüm eleştirileri listelemek, hangilerinin metin düzenleme, hangilerinin referans ekleme, hangilerinin küçük analiz gerektirdiğini belirlemek. İkinci-üçüncü gün değişiklikleri yapmak. Dördüncü-beşinci gün yanıt mektubunu yazmak, çapraz kontrol yapmak. Altıncı gün ortak yazar (co-author) onayını almak, son kontrol.
Hakem yanıt mektubu minor revizyonda da gerekli
Minor revizyonda bile hakem yanıt mektubu yazılması gerekiyor. Format aynı: madde madde (point-by-point), her yorum alıntılanmış, her yanıt revize metindeki sayfa ve satıra referanslı.
Deneyimimizde minor revizyon yanıt mektubu çoğu zaman birkaç sayfada kalıyor. Major revizyon sürecindeki kadar kapsamlı olması gerekmiyor ama aynı profesyonellik standardında olmalı.
Bazı araştırmacılar minor revizyonda yanıt mektubu yazmayı gereksiz buluyor, ama incelediğimiz dergi ve yayıncılar (PLOS ONE, ACS) revizyon türünden bağımsız olarak yanıt belgesi istiyor. Derginin yazar rehberinde (author guidelines) belirtilmemiş olsa bile yazmak her zaman güvenli.
Dil düzeltmeleri
Minor revizyonda sık gördüğümüz taleplerden biri dil düzeltmesi: "The manuscript would benefit from English language editing." Bu yorum göründüğünden daha ağır.
Metin profesyonel bir dil editöründen geçirilip "The manuscript has been edited by a professional language editing service (Certificate attached)" yazıldığında hakem çoğu zaman tatmin oluyor. Kendi kendine yapılan düzeltmenin, hakem dil sorununu zaten tespit ettiği için çoğu zaman yeterli görülmediğine tanık oluyoruz.
Dil düzeltme sertifikası bazı dergilerde isteniyor; istenmediğinde de düzeltmenin yapıldığını belgeliyor.
Referans talepleri
Hakem "Recent studies should be cited" ya da "Consider citing [belirli bir referans]" dediğinde, önerilen kaynak konuyla ilgiliyse eklemek yerinde olur. Hakemin kendi yayınını önermesi tek başına sorun değil; bilimsel gerekçesi olmayan atıf talepleri ise yayıncı politikalarında uygunsuz sayılıyor ve editöre bildirilebilir (Wiley; COPE).
Ancak önerilen referans gerçekten konuyla ilgisizse, kibar bir gerekçeyle reddedilebilir: "We appreciate this suggestion. However, we believe the cited work addresses a different population and may not be directly relevant to our study. We have instead cited [alternatif], which more closely aligns with our methodology."
İpucu
Minor revizyonda yapılan değişiklikler dergiye göre ya aynı hakeme gönderiliyor ya da editör tarafından hakem yorumları ışığında değerlendiriliyor; her iki durumda da her yorumun karşılanıp karşılanmadığı denetleniyor. Atlanan tek bir yorum bile "authors did not adequately address the revisions" yorumuna neden olabiliyor. Eleştirilerin nasıl sınıflandırılacağını hakem eleştirilerinin sistematik analizi yazımızda ele alıyoruz.
Kabul sonrası süreç
Minor revizyon başarıyla tamamlanıp kabul geldikten sonra süreç bitmiyor. Derginin formatladığı son hâlin kontrol edildiği dizgi provası (proof) aşaması son fırsat.
Provada dikkat edilecek noktalar: tablo ve şekillerin doğru yerleştirilmesi, yazar isimlerinin doğru yazılması, referansların eksiksiz olması, özel karakterlerin (istatistiksel semboller, Türkçe karakterler) doğru görünmesi.
Elsevier ve ACS'de prova düzeltmeleri iki gün içinde istendiği için hızlı yanıt vermek önemli. Provada yazım ve olgusal hatalar düzeltilir, metin yeniden yazılmaz; kapsamlı ya da önemli değişiklikler editörün onayına bağlıdır.
Uyarı
Minor revizyonda talep edilmediği hâlde büyük değişiklikler yapmak (yeni analiz eklemek, bölüm yeniden yazmak) sorun çıkarabiliyor. Editör "neden istenmeden bu kadar değişiklik yapıldı?" diye sorgulayabiliyor. Yalnızca istenen değişikliklerin yapılması en güvenli strateji.
Model İstatistik CRO olarak minor revizyon ve hakem yanıt süreçlerinde istatistiksel tutarlılık kontrolü, araştırmacının yanıt mektubu için editöryel öneri, dil denetimi ve prova kontrolü alanlarında yanında duruyoruz. Yanıt metni ve bilimsel cevaplar araştırmacıya aittir; biz tutarlılık ve dil yönüyle rehberlik sağlarız.
Kullanılan kaynaklar
- Williams HC. How to reply to referees' comments when submitting manuscripts for publication. Journal of the American Academy of Dermatology. 2004;51(1):79-83. · DOI
- Noble WS. Ten simple rules for writing a response to reviewers. PLoS Computational Biology. 2017;13(10):e1005730. · DOI
- Wiley. Citation manipulation in peer review; COPE. Ethical guidelines for peer reviewers (erişim 30.09.2026).
- PLOS ONE. Revising your manuscript; ACS. The Journal of Physical Chemistry Letters yazar kılavuzu (2026); Elsevier. Proof Central; Taylor & Francis. Checking proofs of a journal article (erişim 30.09.2026).