Editörle Nasıl Yazışılır? Zamanlama, Ton ve Şablonlar

Değerlendirme süresi uzadığında editöre yazıp yazmamak, çoğu araştırmacının tereddüt ettiği bir konu. Kimisi aylarca sessiz bekliyor, kimisi birkaç hafta içinde üst üste e-posta atıyor; iki uç da sürece zarar veriyor.

Editörle yazışma, yayın sürecinin doğal bir parçası. Doğru zamanda ve doğru tonla yapıldığında süreci hızlandırabiliyor; yanlış yapıldığında profesyonel imajı zedeliyor. Üstelik aynı editörle yıllar içinde birden çok kez muhatap olma ihtimali yüksek; bu da yazışmayı uzun vadeli bir ilişkiye dönüştürüyor.

Ne zaman yazmak uygun?

Makale durumu sorgulama: derginin belirttiği değerlendirme süresi aşıldığında. Tıp dergilerinde ilk yanıt süresi ortalama 8-9 hafta dolayında (Huisman ve Smits, 2017), ama esas olan derginin kendi ilan ettiği süre. Bu süre dolmadan sormak sabırsızlık olarak algılanabiliyor.

Süre uzatma talebi: revizyon süresi dolmadan, tercihen en az bir hafta önce. Süre geçtikten sonra yazmak hem profesyonelliği zedeliyor hem makalenin geri çekilmiş (withdrawn) sayılma riskini artırıyor.

İtiraz (appeal): derginin itiraz politikasında belirtilen süre içinde (örneğin Elsevier'de kararın yazara ulaştığı tarihten itibaren bir ay); politika süre vermiyorsa gecikmeden. Her ret itiraz edilebilir anlamına gelmiyor, ama haklı bir gerekçenin bulunduğu durumlar var.

Makale geri çekme: karar verdiğiniz anda. Beklemeye gerek yok.

Teknik sorun: aynı gün. Sistem hatası, yükleme problemi gibi durumlar editöre hemen bildirilebilir.

Basamaklar arasındaki süreler yol gösterici; sıra dergiden dergiye değişebildiği için önce derginin iletişim politikasına bakmak gerekiyor.

Durum sorgulama: sabır ve zamanlama

Çevrim içi makale takip sistemi olan dergilerde önce sistemi kontrol etmekte fayda var. Örneğin "Under Review", "With Editor" ya da "Decision Pending" bildirimleri fikir veriyor. Sistem güncel bilgi gösteriyorsa ayrıca e-posta göndermeye gerek yok.

Süre dolduysa ve sistem bilgi vermiyorsa, kısa ve net bir e-posta yeterli.

Konu satırında makale kimliği (manuscript ID) yer almalı, örneğin "Status Inquiry — Manuscript ID XXXX-2025". Editörler çok sayıda e-posta alıyor; kimlik olmadan makaleyi bulmak güçleşiyor.

Bu e-posta iki paragrafı geçmemeli. İlk paragrafta kim olduğunuz, hangi makale olduğu ve ne zaman gönderildiği yer alıyor; ikinci paragrafta ise teşekkür ifadesiyle birlikte durum soruluyor. Şikâyet tonuna gerek yok; "X weeks have passed" gibi nötr ve olgusal bir ifade yeterli.

Süre uzatma talebi: erken yazmak kritik

Gerekçeli bir süre uzatma talebi makul karşılanıyor; Elsevier de e-postada ne kadar ek süre gerektiğini, gerekçeyi ve önerilen yeni tarihi istiyor. Ama gerekçe somut olmalı. "Çok yoğunuz" yetersiz; "2. hakemin önerdiği ek istatistiksel analizi tamamlamak için 2 hafta ek süreye ihtiyacımız var" ifadesi ikna edici.

Talep edilen ek süre ölçülü olmalı; bizim deneyimimizde 2-4 hafta makul bir talep. 3 ay uzatma istemek ise gerçekçi değil ve makaleye olan ilgiyi sorgulatabiliyor.

Makale geri çekme

Makaleyi değerlendirme sürecindeyken geri çekmek isteyebilirsiniz. Nedeni başka dergiye gönderme kararı, çalışmadaki kritik bir hata ya da proje koşullarındaki bir değişiklik olabilir.

Geri çekme talebinde şeffaf ve net olmak yeterli. Ayrıntılı gerekçe zorunlu değil ama kısa bir açıklama profesyonelce görünüyor.

Dikkat gerektiren en önemli kural, geri çekme talebini yazılı olarak iletmeden makaleyi başka bir dergiye göndermemek; aksi hâlde makale aynı anda iki dergide değerlendirilir. ICMJE'ye göre iyi niyetle yapılan bir talepten sonra dergiden onay gelmese de makale geri çekilmiş sayılıyor; yine de onay e-postasını beklemek iyi bir uygulama.

İtiraz: ne zaman mantıklı?

Her ret kararı itiraz edilebilir anlamına gelmiyor. Yayıncıların itiraz politikaları, kararı belirleyen ciddi bir olgusal hatayı ya da belgelenmiş bir çıkar çatışmasını meşru gerekçe sayıyor; hakemin açıkça yanlış bir bilgiye dayanması ya da makalede zaten bulunan bir bilgiyi "eksik" saymış olması bu türden. İki hakemin olumlu görüş bildirmesine karşın editörün ret kararı vermesi ise tek başına itiraz gerekçesi değil, çünkü editör kararı oy sayımı değil (Nature Portfolio). Elsevier'in genel itiraz politikası, hakeme gönderilmeden verilen retleri itiraz kapsamı dışında tutuyor.

İtiraz mektubunda duygusal ifadelerin yeri yok. Haksızlık, yanlılık ya da yetersizlik suçlaması içeren kelimelerden ("unfair", "biased", "incompetent") kaçınmak gerekiyor. Somut kanıtlarla konuşmak çok daha etkili; hakemin hangi ifadesinin neden hatalı olduğu ve makalede bu bilginin nerede yer aldığı sayfa ve satır numarasıyla gösterilmeli. Hakemin hatalı olduğunu düşündüğünüz durumlarda kanıtlı itiraz kurgusu için rebuttal (itiraz) mektubu rehberimize bakabilirsiniz.

İtirazların kabulü sınırlı kalabiliyor; ama haklı bir gerekçe varsa bu caydırıcı olmamalı. İtiraz olumsuz sonuçlanırsa, hakem yorumlarını dikkate alarak makaleyi revize edip farklı bir dergiye yönelmek en sağlıklı yaklaşım.

Ton ve üslup kuralları

Editörle yazışmadaki ton, akademik kariyeriniz boyunca profesyonel imajınızın parçası.

Kısa ve öz yazmak birinci kural; e-posta iki üç paragrafı geçmemeli, ayrıntılı açıklama gerekiyorsa ek dosyaya konmalı.

Editörün adını doğru yazmak basit ama kritik. Derginin web sitesinden tam adı ve unvanı kontrol edilmeli. "Dear Sir/Madam" yerine "Dear Prof. Smith" ya da "Dear Dr. Kim" gibi kişiye özel hitap tercih edilmeli.

Her yazışmada makale kimliği bulunmalı. Her e-postada tek bir konu ele alınmalı; birden fazla konuyu aynı e-postada karıştırmak uygun değil.

Teşekkür ve takdir ifadesi eklemek, özellikle hakem sürecinin ne kadar emek gerektirdiğini kabul eden bir cümle, olumlu izlenim bırakıyor.

Kültürel farklılıklar

Coğrafi farklılıklar yazışma tonunu etkiliyor.

Bunlar kesin kurallar değil, genel eğilimler. Ama editörle ilk kez iletişim kuruyorsanız, derginin coğrafyasına uygun bir ton tutturmak e-postanın olumlu karşılanma olasılığını artırabiliyor.

En sık yapılan hatalar

Makale kimliğini yazmamak ilk hata. İlgili editör yerine doğrudan baş editöre yazmak kademe atlamak olarak algılanabiliyor; gönderimden iki hafta sonra "ne oldu?" diye sormak da sabırsızlık işareti. Aynı e-postayı birden fazla adrese aynı anda göndermek, duygusal ya da saldırgan bir ton kullanmak ve çok uzun yazmak da bu listede.

Bu hataların hepsi önlenebilir ve hepsi profesyonel algınızı etkiliyor.

Model İstatistik CRO olarak dergilerle yazışma ve takip süreçlerinde araştırmacının yanında duruyoruz. İtiraz, süre uzatma ve geri çekme yazışmalarında doğru ton ve içerik sürecin seyrini değiştirebiliyor. Yazışmanın içeriği ve kararları araştırmacıya aittir; biz ton ve dil yönüyle rehberlik sağlarız.

Kullanılan kaynaklar

• Annesley TM. Top 10 tips for responding to reviewer and editor comments. Clinical Chemistry. 2011;57(4):551-554. · DOI
• Huisman J, Smits J. Duration and quality of the peer review process: the author's perspective. Scientometrics. 2017;113(1):633-650.
• ICMJE. Recommendations (Ocak 2026): II.C.2 ve III.D.1 (Duplicate Submission).
• COPE. Flowchart: Redundant (duplicate) publication in a submitted manuscript (2019).
• Elsevier. Editorial decision appeals policy; PLOS ONE. Editorial and Peer Review Process; BMC. Appeals and complaints; Nature Portfolio. Peer review policy (erişim 30.09.2026).