Dergiden Red Sonrası Strateji: Revizyon ve Yeniden Gönderim

Yüksek etki faktörlü dergilerde ret oranlarının %90'ları bulduğu düşünülürse, "We regret to inform you..." satırıyla başlayan bir e-posta neredeyse her araştırmacının karşılaştığı bir durum. Asıl belirleyici olansa retten sonraki ilk 48 saat: bu sürede alınan kararlar, çalışmanın kaderini çoğu zaman retten daha fazla etkiliyor.

Desk rejection ve hakem reddi ayrımı

Her ret aynı değil. Reddin hangi aşamada geldiği, sonraki stratejinin tamamını belirliyor.

Desk rejection, makale hakem değerlendirmesine gönderilmeden editör tarafından reddedildiğinde ortaya çıkan durum. Genellikle 1-2 hafta içinde geliyor — acı verse de aylar kurtarıyor. Hakem geri bildirimi olmadığı için sorunun ne olduğunu anlamak biraz daha güç, ama editörün ret mektubundaki birkaç cümle genellikle nedeni açıkça ortaya koyuyor. Desk rejection nedenlerini ayrıntılı ele aldığımız yazımızda en sık karşılaşılan senaryolar var.

Hakem reddi ise 2-4 aylık bir değerlendirme sürecinin sonunda geliyor. Acı verici yanı bekleme süresi, ama büyük avantajı elinizde somut geri bildirim olması. Hakemlerin eleştirileri, çalışmanın zayıf noktalarını gösteren bir dış değerlendirme raporu gibi — doğru değerlendirildiğinde makaleyi ciddi ölçüde güçlendirebiliyor.

Ret mektubunu analiz etmek

Ret mektubunun geldiği an hiçbir şey yapmamak en doğru hamle. Aylar süren emeğin ardından gelen ret duygusal bir tepkiye yol açıyor ve o ruh haliyle alınan kararlar genellikle isabetli olmuyor. 48-72 saat arayla iki kez okumak çok daha verimli.

Soğuma süresinden sonra dikkat edilmesi gereken birkaç ayrıntı var. Editörün mesajının nüansı önemli — "Bu çalışma dergimize uygun değildir" ile "Kapsamlı bir revizyondan sonra başka bir dergide değerlendirilebilir" arasında ciddi fark var. İkinci ifade çalışmanın değersiz olmadığını, sadece o dergiye uymadığını söylüyor. Bazı editörler alternatif dergi önerisinde bile bulunuyor.

Hakem raporlarında ise her eleştiriyi ayrı bir satır olarak listeleyip yanına şu notları düşmekte fayda var: eleştiri haklı mı, adreslenebilir mi yoksa yapısal bir sınırlılık mı, çözmek ne kadar zaman gerektirir ve farklı bir dergide bu sorun tekrar gündeme gelir mi. İki veya üç hakemin aynı noktaya dikkat çekmesi orada gerçek bir sorun olduğunu gösteriyor. Tek bir hakemin dile getirip diğerlerinin atladığı bir eleştiri daha tartışılabilir nitelikte.

Hakem eleştirilerinin sistematik analizi bu sınıflandırma sürecini detaylı ele alıyor — oradan edinilen çerçeve ret sonrası stratejiyi de doğrudan belirliyor.

Ret nedenlerini kategorize etmek sonraki adımı netleştiriyor:

Geri bildirimi revizyona çevirmek

Ret sonrası en sık yapılan hata, makaleyi hiç değiştirmeden başka bir dergiye göndermek. Hakemler zaman ayırıp somut eleştiriler sunmuşsa bu geri bildirimi kullanmamak hem israf hem de stratejik bir hata — farklı dergiye gönderilse bile benzer eleştiriler gelme olasılığı yüksek.

Revizyonda öncelik sıralaması sonucu belirliyor. Metodolojik eleştiriler en üst sırada, çünkü istatistiksel test seçimi ve örneklem büyüklüğü gerekçelendirmesi gibi konular hemen her dergide karşıya çıkıyor. Ardından sonuçların sunumu ve yorumlanması geliyor — tabloların düzeni, etki büyüklüklerinin raporlanma biçimi ikna ediciliği doğrudan etkiliyor. Tartışma ve giriş bölümlerinin güçlendirilmesi üçüncü sırada, dil ve sunum kalitesi ise son aşamada ele alınıyor.

Kademeli gönderim (cascade submission) stratejisi

Ret sonrası en kritik karar bir sonraki dergiyi seçmek. Rastgele bir dergiye göndermek yerine kademeli bir strateji çok daha etkili sonuç veriyor.

Kademeli gönderim (cascade submission), makalenin etki faktörü yüksek dergiden başlayarak adım adım daha uygun dergilere yönlendirilmesi anlamına geliyor. Büyük yayıncılar (Elsevier, Springer Nature, BMJ Group) kendi dergi aileleri içinde otomatik bir kademeli gönderim sistemi sunuyor — üst düzey dergiden reddedilen makale editörün önerisiyle aynı yayıncının alt dergisine yönlendirilebiliyor. Ama kendi listesini oluşturmak çoğu zaman daha etkili.

Makale gönderiminden önce bile 3-5 dergiden oluşan bir liste hazırlamakta fayda var:

Bir sonraki dergiyi seçerken amaç ve kapsam (aims & scope) analizi, yayın hızı ve hakem kalitesi gibi faktörleri birlikte değerlendirmek gerekiyor.

Ret kapsam uyumsuzluğundan geldiyse bir sonraki derginin amaç ve kapsam bölümünü dikkatle okumak ve son sayılarda benzer konularda yayımlanmış makaleler olup olmadığını kontrol etmek faydalı. Bir dergi fazla temel bilim odaklı bulduğu için reddetmişse klinik odaklı bir dergiye yönelmek mantıklı — tam tersi de geçerli.

Ret alan makaleyi predatory dergiye yönlendirmek ise asla bir seçenek değil. Motivasyon düşük olsa bile yağmacı dergiler akademik itibara kalıcı zarar veriyor.

Yeni dergiye uyarlama ve başvuru mektubu

Alternatif dergi seçildikten sonra makaleyi o derginin formatına uyarlamak gerekiyor — bunun için yeni derginin yazar rehberini baştan gözden geçirmek işe yarıyor. Ama bu, yalnızca referans stilini değiştirmekten ibaret değil.

Giriş bölümünü yeni derginin okuyucu kitlesine göre ayarlamak önemli. Genel bir tıp dergisinden spesifik bir cerrahi dergiye geçiliyorsa girişteki arka plan bilgisinin cerrahi perspektife kayması gerekiyor. Kelime sınırları da dergiler arasında ciddi farklılıklar gösterebiliyor — 4.000 kelimelik bir makaleyi 3.000 kelime sınırı olan bir dergiye gönderirken ciddi bir kısaltma zorunlu oluyor.

Başvuru mektubunda önceki retten bahsetmek çoğu durumda gereksiz. Ciddi revizyon yapıldıysa güçlü yönlere odaklanmak daha etkili. Editör alternatif dergi önerdiyse bu öneriye atıfta bulunulabilir. Aynı yayıncının alt dergisine gönderiliyorsa transfer sürecini kullanmak süreci hızlandırıyor.

Başvuru mektubunda makalenin yeni dergiye neden uygun olduğunu somut biçimde açıklamak ve yakın zamanda yayımlanmış benzer çalışmalara referans vermek, editöre kapsam uyumunu göstermenin etkili bir yolu.

Ret sonrası aksiyon planı

Ret aldıktan sonra belirli bir sıra izlenmesi süreci yönetilebilir hale getiriyor.

Perspektif meselesi

Ret oranlarına bakmak deneyimi normalleştirmeye yardımcı oluyor. Nature, NEJM, Lancet gibi üst düzey dergilerin kendi bildirdiği ret oranları %90-95 aralığında — her 100 gönderimden yalnızca 5-10'u kabul görüyor. Daha geniş kapsamlı dergilerde bile ret çoğu zaman gönderilerin yarısının üzerinde.

İlginç olan şu: ret, sanıldığı kadar sık bir çoklu tekrar değil. 923 dergiyi kapsayan geniş bir analiz, yayımlanan makalelerin yaklaşık %75'inin ilk gönderildiği dergide yayımlandığını buluyor; yani çoğu makale için art arda birçok ret, kuralın istisnası (Calcagno ve ark., 2012). Dahası aynı çalışma, başka bir dergiden yeniden gönderilen (önce reddedilmiş) makalelerin, ilk denemede kabul edilenlere göre anlamlı biçimde daha fazla atıf aldığını gösteriyor. Ret çoğu zaman çalışmanın değersizliğini değil, doğru platformun bulunma sürecini yansıtıyor — ve bu süreç makaleyi çoğu kez güçlendiriyor.

Makaleyi çekmeceye atmak en kolay ama en zararlı refleks. Veriler, emek ve bulgular değerli — her ret çalışmayı güçlendirme fırsatı. Hakemleri suçlamak da geri bildirimden faydalanmayı engelliyor. Deneyimli meslektaşlarla konuşmak ise çok yardımcı — her araştırmacının ret hikayeleri var ve bunları dinlemek yaşanan deneyimin ne kadar normal olduğunu hissettiriyor.

Model İstatistik ekibi olarak ret sonrası süreçte en çok zorlanılan noktanın hakem geri bildirimlerini revize makaleye entegre etmek olduğunu gözlemliyoruz. Özellikle istatistiksel eleştiriler söz konusu olduğunda doğru test seçimi, ek analizler ve sonuçların yeniden raporlanması konularında araştırmacılara rehberlik ediyoruz.

Kullanılan kaynaklar

• Calcagno V, Demoinet E, Gollner K, Guidi L, Ruths D, de Mazancourt C. Flows of research manuscripts among scientific journals reveal hidden submission patterns. Science. 2012;338(6110):1065-1069. · DOI