Doçentlikte Başlıca Yazar Kimdir? Sağlık Bilimleri (Tablo 10)

Başlıca yazarlık, doçentlik puanlamasının en belirleyici ve en sık yanlış okunan kavramıdır. Madde 1 ve Madde 2'nin zorunlu şartları doğrudan buna bağlıdır; aynı makale, başlıca yazar olup olmadığınıza göre puanını neredeyse ikiye katlar ya da yarıya indirir. Tanımın temel alana göre değiştiğini de baştan belirtelim: buradaki her açıklama yalnızca Sağlık Bilimleri Temel Alanı (Tablo 10) içindir.

Başlıca Yazar Kimdir? Üç Durum

Sağlık Bilimleri Temel Alanında başlıca yazarlık üç durumdan biriyle kurulur:

1. Tek yazarlık — makalenin tek yazarı sizseniz.
2. İlk sıra — çok yazarlı makalede yazar sıralamasında birinci isim sizseniz.
3. Asıl danışmanlık — makaleyi, resmî danışmanlığını yürüttüğünüz lisansüstü öğrenci(ler)le birlikte yazdıysanız.

Üçüncü durumdaki makalede birden fazla öğrenci ve bir de ikinci danışman bulunabilir; bu, asıl danışmanın başlıca yazarlığını değiştirmez. Bu üç durumun dışında kalan hiçbir rol — derginin sorumlu yazarı olmak, kıdemli yazar sıfatı, en çok katkıyı sunmuş olmak dahil — başlıca yazarlık doğurmaz. Dosyanızın Madde 1 ve Madde 2 şartlarını kurarken ölçütünüz bu üç durum olmalı; yayın kültüründen gelen alışkanlıklar değil.

Sorumlu Yazar (Corresponding Author) Başlıca Yazar Değildir

ÜAK mevzuatında "corresponding author" diye bir kavram yoktur. Başlıca yazarlık yalnızca tek yazarlık, ilk sıra veya danışman-öğrenci ilişkisiyle kurulur. Üçüncü sırada yer alan sorumlu yazar, dergiyle tüm yazışmayı yürütse, hakem yanıtlarını yazsa, telif sürecini taşısa da ÜAK için başlıca yazar sayılmaz.

Co-First Authorship (Ortak Birinci Yazarlık) Geçerli mi?

Dergide "bu yazarlar çalışmaya eşit katkı sunmuştur" ibaresi bulunsa bile, ÜAK değerlendirmesinde yalnızca yazar sıralamasındaki birinci pozisyon başlıca yazardır. Eşit katkı beyanı ikinci sıradaki yazara başlıca yazarlık kazandırmaz; DBS'de bunu işaretleyecek bir alan da yoktur. İki ismin paylaştığı bir birinci yazarlıkta, dosya planınızı dergi dipnotuna değil fiilî sıralamaya göre kurun.

İkinci ve Eş Danışman

Mevzuat bu konuda istisnasızdır: ikinci danışman, öğrencisiyle birlikte yazdığı yayında başlıca yazar sayılmaz. Tez izleme sürecine ne kadar emek verilmiş olursa olsun, danışmanlık yoluyla başlıca yazarlık yalnızca asıl danışmana tanınır. İkinci danışman ancak makalede ilk sırada yer alıyorsa — yani danışmanlık yoluyla değil, pozisyon yoluyla — başlıca yazar olabilir.

Son Yazar (Senior Author) Başlıca Yazar mı?

Uluslararası yayın kültüründe son yazarlık kıdem ve proje sahipliği anlamı taşır; ÜAK tanımında son sıraya bağlanan hiçbir statü yoktur. Son yazar ancak makalenin tek yazarıysa (ki o zaman zaten ilk sıradadır) ya da makaledeki lisansüstü öğrencinin asıl danışmanıysa başlıca yazar olur. Klinik ekiplerde yerleşik olan "hocayı sona yazma" alışkanlığı, o yayını başlıca yazarlık hesabının dışına iter — dosya stratejinizi buna göre kurun.

Karma Yazarlı Makalede Danışman Başlıca Yazar mı?

Tanım metni, danışman-öğrenci makalesinde birden fazla öğrencinin ve bir ikinci danışmanın bulunabileceğini açıkça sayar; bu kompozisyondaki yayınlarda asıl danışman başlıca yazardır. Metin, danışmanlık ilişkisi dışındaki üçüncü yazarların varlığını ise açıkça düzenlememektedir.

Pratik güvence şudur: Sağlık Bilimlerinde ilk sırada yer almak tek başına başlıca yazarlık sağladığından, karma yazarlı bir makalede ilk sıradaysanız tartışma zaten doğmaz. Başlıca yazarlığınızı yalnızca danışmanlık yoluna dayandıracaksanız ve makalede sizinle danışmanlık ilişkisi olmayan yazarlar da varsa, bu yayını zorunlu şart hesabının taşıyıcısı yapmadan önce ÜAK'tan yazılı görüş almanız yerinde olur.

İki Yazarlı Makalede Puan Nasıl Bölünür?

Başlıca yazarlığın doğrudan parasal karşılığı yazar payındadır. İki yazarlı makalede ilk sıradaki yazar başlıca yazardır ve tam puanın 0,8'ini, ikinci yazar 0,5'ini alır. Bir Q1 makale (30 puan) iki yazarlıysa: ilk yazar 24, ikinci yazar 15 puan. Üç ve daha fazla yazarlı makalede başlıca yazar tam puanın yarısını alır, kalan yarı diğer yazarlara eşit bölünür. Bu ağırlıklı formül yalnızca makaleler içindir; kitap, bildiri ve patentte puan yazar sayısına eşit (1/n) bölünür ve ilk sıra olmak avantaj getirmez. Yazar payının tüm senaryolarını ve madde madde puan tablolarını ana doçentlik rehberinde bulabilirsiniz.

Başlıca Yazarlık Her Temel Alanda Aynı mı?

Hayır; tanım temel alana göre değişir ve ÜAK bunu resmî olarak belirtir. Sağlık Bilimlerinde ilk sırada yer almak başlıca yazarlık sağlar. Bazı temel alanlarda — örneğin Mühendislikte — tanım yalnızca tek yazarlı makale ile danışman-öğrenci makalesinden oluşur; orada ilk isim olmak tek başına yeterli değildir. Bu nedenle başka bir temel alandan başvuran meslektaşınızın yorumunu kendi dosyanıza taşımayın; bu sayfadaki her açıklama yalnızca Sağlık Bilimleri Temel Alanı (Tablo 10) içindir.

Özet ve Sık Hatalar

• Sorumlu yazar olmak, ilk sırada değilseniz başlıca yazarlık getirmez.
• "Eşit katkı" notu ikinci ismi başlıca yazar yapmaz; yalnız fiilî birinci sıra sayılır.
• İkinci/eş danışman, ilk sırada değilse hiçbir koşulda başlıca yazar değildir.
• Son yazarlık tek başına bir statü doğurmaz.
• Başlıca yazarlığı yalnız danışmanlık yoluna dayandıran, ilişkisiz yazarlı makalelerde sınırda durum varsa resmî teyit alın.

Resmî ve güncel mevzuat için ÜAK kaynağına başvurun.