Hakem yorumu geldi: "Methods ve Results arasında tutarsızlık var. Discussion'da analizlerden bahsedilmiyor. Introduction'daki amaçlarla bulgular örtüşmüyor."
Makalenin her bölümü ayrı ayrı sağlam olabiliyor ama bölümler birbiriyle konuşmuyorsa, ret yolda demek.
Bölümler arası tutarsızlığın dört klasik tipi
Bu hatalar küçük gibi görünse de makalenin güvenilirliğini temelden sarsıyor — ret gerekçesi olabiliyor.
Neden bu kadar yaygın?
Makale yazmak doğrusal bir süreç değil. Protokol hazırlanırken Methods yazılıyor, aylar sonra Results, ardından Discussion. O süreçte analiz planı değişiyor, sekonder sonuçlar ekleniyor, bazı hipotezler düşüyor. Ve makalenin son halinde dört bölüm sanki farklı çalışmalardan alınmış gibi duruyor.
Bir diğer yaygın durum: SPSS çıktısını olduğu gibi aktarmak. Elde 15 değişken var, hepsinin analizi yapılmış, Results'a hepsi konulmuş — ama Methods'ta sadece 8 değişkenden bahsedilmiş. Bu durumda hakem düşünüyor: bu analizler önceden planlanmış mıydı, yoksa sonradan "ne çıkarsa" mantığıyla mı eklendi?
Yöntem-Sonuç uyumsuzluğunu önlemek
Results'taki her test/analiz için Methods'ta karşılık olması ve tersi de geçerli: Methods'ta bahsedilen her analizin Results'ta sonucunun gösterilmesi gerekiyor.
Pratik kontrol: Results okunuyor, her test için Methods'a gidilip karşılığı aranıyor. Bulunamadıysa ya Methods'a eklenmeli ya Results'tan çıkarılmalı. Aynı şey ters yönde de yapılmalı.
Özellikle dikkat gereken noktalar:
- Post-hoc testler (Bonferroni, Tukey vb.) Methods'ta belirtilmişse, Results'ta hangi karşılaştırmalarda kullanıldığı yazılmalı
- Normallik testi yapıldıysa sonucu Results'ta veya Methods'ta "varsayım sağlandı" şeklinde belirtilmeli
- Regresyon modelinde hangi değişkenlerin girildiği Methods'takiyle örtüşmeli
İpucu
Methods bölümünün Results yazıldıktan sonra tekrar gözden geçirilmesi çoğu uyumsuzluğu önlüyor. Çoğu tutarsızlık, Results yazılırken analiz stratejisinin değişmesinden kaynaklanıyor.
Giriş-Sonuç kopukluğu
Introduction'da belirtilen araştırma sorusu veya hipotez, Results'ın ana omurgasını oluşturmalı. Birincil sonuç kardiyovasküler yan etkiyse, Results'ın ilk tablosu bu olmalı. İkincil sonuçlar sonra geliyor, açıkça "ikincil sonuç olarak..." şeklinde sunuluyor.
Analiz sırasında birincil sonuç anlamsız çıkıp ikincil bir sonuç öne çıktığında birincil sonucun saklanmaması gerekiyor. Birincil sonucu gizleyip ikincil sonucu birincilmiş gibi sunmak HARKing (Hypothesizing After Results are Known) — etik sorun yaratıyor. Birincil sonuç olduğu gibi raporlanıp ikincil bulgular ayrı bölümde sunulduğunda şeffaflık sağlanıyor.
Discussion'daki hayalet bulgular
Discussion'da bir bulgu yorumlanırken, o bulgunun Results'ta net bir şekilde sunulmuş olması gerekiyor. Results'ta sadece p değeri verilmişse Discussion'da "belirgin artış" denmesi sorunlu — etki büyüklüğü ve güven aralığı Results'ta verilmemişse Discussion'da yorumlanması mümkün değil.
Başka bir yaygın hata: Results'ta "istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı" denmiş, Discussion'da "iki grup benzerdi" diye yorumlanmış. p değerinin anlamsız çıkması iki grubun aynı olduğu anlamına gelmiyor — bu tür atlamalar hakem tarafından hemen fark ediliyor.
Kontrol listesi
Makale gönderilmeden önce şu adımlar uygulandığında bölümler arası tutarsızlık büyük ölçüde önleniyor:
Uyarı
Hakem "Methods ve Results arasında tutarsızlık" dediğinde, düzeltme yapılırken sadece o bölümü değiştirmek yeterli olmuyor. Tüm dört bölümün birlikte gözden geçirilmesi gerekiyor — bir tutarsızlık varsa muhtemelen başkaları da var.
Revizyon mektubunda yanıt stratejisi
Hakem bölümler arası tutarsızlık bulduğunda yanıtta üç adım etkili oluyor: (1) Kabul — "Methods'ta belirttiğimiz analiz Results'ta eksikti" demek zayıflık değil, dürüstlük. (2) Düzeltmeyi göstermek — "Methods'un 2.4 bölümüne şu cümle eklendi" şeklinde spesifik referans. (3) Çapraz kontrol beyanı — "Bu tutarsızlığı düzeltirken tüm bölümler gözden geçirildi ve başka uyumsuzluk olmadığından emin olundu."
Tutarlı bir IMRAD yapısı makalenin bilimsel bütünlüğünü gösteriyor. Model İstatistik ekibi olarak makale yazım sürecinde — IMRAD yapısının kontrolünden bölümler arası tutarlılık denetimine, hakem yanıtlarından revizyon stratejisine kadar — her aşamada destek sunmaktan memnuniyet duyarız.